Blender Modifier'larla Hızlı ve Düzenlenebilir Modelleme

Yıkıcı ve yıkıcı olmayan çalışma

Bir şekli doğrudan düzenlemek geri dönüşü zor kılar. Modifier'lar ise bir "kural" olarak üstte durur ve kapatılabilir ya da değiştirilebilir. Ürün ölçüsü değişince tüm modeli baştan yapmak gerekmez.

Bu ayrımı somutlaştıralım. Bir kutunun kenarlarını Edit Mode'da elle yuvarlattığınızı düşünün. Sonuç güzel, ama birkaç gün sonra "köşeler biraz daha küçük yarıçaplı olsun" talebi gelirse yapacak çok şey kalmaz: ya Ctrl+Z ile (varsa) geri gidersiniz ya da kenarları yeniden kurarsınız. Aynı işi Bevel modifier'ı ile yaptıysanız, yalnızca bir değeri değiştirirsiniz. Mantık, kaynak ile sonucu ayırmaktır: elinizdeki mesh sade kalır, modifier'lar bu sade meshin üzerine işlem ekler. Yıkıcı olmayan çalışma, özellikle müşteriyle revizyon döngüsü olan ürün işlerinde zaman kazandırır, çünkü ürün hakkındaki kararlar tek seferde verilmez, birkaç tur değişir.

Modifier nereden eklenir?

Nesneyi seçip Properties panelinde anahtar simgeli Modifiers sekmesine gidin ve Add Modifier menüsünü açın. Modifier'lar Edit, Generate, Deform, Normals gibi gruplara ayrılmıştır. Ürün modellemede en çok kullanacağınız modifier'lar Generate grubunda yer alır. Her modifier'ın başlığında görünüm penceresinde ve render'da açık olup olmadığını belirleyen simgeler bulunur; Edit Mode'da gösterim için ayrı bir düğme vardır. Bu simgeler, ağır sahnelerde görünüm penceresini hafif tutarken render'da tam kaliteyi korumanıza izin verir.

En çok işe yarayanlar

• Mirror: simetrik ürünlerde yalnızca yarısını modellemek.
• Array: tekrar eden parçalar (delik, tırtık, bacak) sayısı ve aralığıyla ayarlanır.
• Subdivision Surface: kaba formu yumuşatır.
• Bevel: kenar yuvarlatma. Ayrı yazısı var.
• Boolean: delik ve kesikler için; fazla kullanımı topolojiyi bozar, dikkat edilmeli.
• Solidify: ince yüzeye kalınlık verir (kumaş, sac).

Her birinin ürün modellemedeki gerçek kullanımını sırayla ele alalım.

Mirror: yarısını kurup tamamını almak

Simetrik bir ürünün (kulaklık, klavye, sandalye, şişe) yalnızca yarısını modellemek hem zaman kazandırır hem de simetriyi garanti eder. Mirror modifier'ında hangi eksende aynalama yapılacağını (X, Y, Z) seçersiniz. Aynalamanın merkezi, nesnenin origin noktasıdır; bu yüzden origin'in simetri düzleminde olduğundan emin olun. Aksi halde iki yarım arasında boşluk ya da çakışma olur.

İşe yarayan iki ayar var. Clipping, ortadaki köşelerin simetri düzlemine yapışık kalmasını sağlar; Edit Mode'da orta köşeleri yanlışlıkla ortadan uzaklaştırmanızı engeller. Merge ise iki yarının birleştiği yerdeki köşeleri belirli bir mesafe içinde birleştirir, yani ortada çift katman kalmaz. İsterseniz Mirror Object alanına başka bir nesne vererek aynalamanın merkezini o nesneye taşıyabilirsiniz; simetri ekseni nesnenin origin'inde olmayan ürünlerde bu işe yarar.

Simetri tam değilse (örneğin sol tarafta bir tuş, sağda başka bir tuş) Mirror'ı kapatıp o bölgeyi ayrı kurmak gerekir; ya da simetrik gövdeyi Mirror ile tutup asimetrik parçaları ayrı nesne olarak eklersiniz.

Array: tekrar eden parçalar

Havalandırma delikleri, tırtıklı bir tutacak, bir tuş sırası, bir çit parmaklığı: tekrar eden her şey Array için uygun adaydır. Fit Type olarak sabit sayı (Fixed Count) seçerseniz kaç kopya istediğinizi yazarsınız. Fit Length seçerseniz belirli bir uzunluğu doldurmak için gereken kopya sayısını Blender hesaplar. Aralığı Relative Offset (parçanın kendi boyutuna göre), Constant Offset (sabit mesafe) ya da Object Offset (başka bir nesnenin dönüşümüne göre) ile verebilirsiniz.

Object Offset özellikle dairesel dizilimlerde kullanışlıdır. Örneğin bir saatin kadran işaretlerini veya bir fan kanatlarını yerleştirirken, boş (empty) bir nesneyi merkez olarak kullanıp onu döndürerek parçaları dairesel dizebilirsiniz. Müşteri "12 yerine 16 delik olsun" dediğinde, yalnızca Count değerini değiştirmek yeter. Bu, revizyona hazır model dediğimiz şeyin en saf örneğidir.

Subdivision Surface: yumuşak formlar

Subdivision Surface, kaba bir ağı bölerek ve yumuşatarak pürüzsüz yüzey üretir. Viewport ve Render için ayrı seviyeler vardır; genelde görünüm penceresinde düşük (1 ya da 2), render'da bir seviye yüksek seçilir. Seviye arttıkça poligon sayısı katlanarak büyür; bu yüzden gereksiz yüksek seçim performansı düşürür.

Subdivision'ın iyi çalışması topolojiye bağlıdır. Düzgün dörtgenlerden oluşan, kenar akışı temiz bir ağ yumuşak sonuç verir. Keskin kenar korumak içinse ya kenarın yakınına ek kenar döngüsü (support loop) eklersiniz ya da Edge Crease özelliğini kullanırsınız. Ürün modellemede çoğu zaman sert yüzeyli parçalar için Subdivision yerine Bevel, organik ve yumuşak formlar (yastık, ergonomik tutacak, sabun) için ise Subdivision tercih edilir. Topoloji ile ilgili ayrıntıyı temiz topoloji yazısında bulabilirsiniz.

Boolean: güçlü ama dikkatli

Boolean modifier'ı, bir nesneden başka bir nesneyi çıkarmanıza (Difference), ona eklemenize (Union) ya da yalnızca kesişimi tutmanıza (Intersect) izin verir. Bir yüzeye delik açmak, bir oyuk kesmek ya da bir yarık oluşturmak için çok hızlı bir yoldur. Kesici nesneyi sahnede tutup, görünümünü ekranda wire ya da bounds olarak ayarlayarak çalışmak yaygın bir yöntemdir.

Dezavantajı topolojidir. Boolean sonucu, kesişim çevresinde düzensiz üçgenler ve n-gon'lar üretir. Bu tür yüzeyler Subdivision ya da Bevel ile beraber kullanıldığında gölgeleme sorunları çıkarabilir. Bu yüzden Boolean'ı sert yüzeyli, Subdivision gerektirmeyen parçalarda ve çok sayıda tekrar eden delikte değil, temiz geometrinin gerekli olmadığı yerlerde kullanmak daha güvenlidir. Web için de dikkatli olun: Boolean'ın ürettiği düzensiz geometri, poligon sayısını tahmin edilmesi güç biçimde artırabilir.

Solidify: ince yüzeye kalınlık

Gerçek hayatta sıfır kalınlıklı yüzey yoktur. Bir kumaş, bir kâğıt, bir sac parça ya da bir cam levha ince de olsa kalınlığa sahiptir. Solidify modifier'ı, tek katmanlı yüzeye belirlediğiniz kalınlığı verir. Offset ayarıyla kalınlığın yüzeyin içine mi, dışına mı, yoksa ortaya mı eklendiğini seçersiniz. Bir kumaşın kenarında ince bir kalınlığın görünmesi, çok küçük bir ayrıntıdır ama gerçekçiliği ciddi biçimde etkiler. Kumaş dokusunu konu alan kumaş yazısında bu tür ayrıntılara değiniyorum.

Sıra önemlidir

Modifier'ların listedeki sırası sonucu değiştirir. Örneğin Mirror genelde en başta, Bevel ve Subdivision sonra gelir. Sonucu beklediğinizden farklı bulursanız ilk bakacağınız yer sıradır.

Mantık yukarıdan aşağıya işleyen bir hat gibidir: her modifier, bir öncekinin çıktısını girdi olarak alır. Mirror önce çalışırsa aynalanmış bütün mesh üzerinde Bevel çalışır; ortadaki dikiş yerinde de düzgün bir yuvarlatma elde edersiniz. Sıra tersine olsaydı Mirror, yuvarlatılmış yarıyı kopyalardı ve orta birleşimde farklı sonuçlar çıkabilirdi. Array'in de Bevel'dan önce mi sonra mı geleceği önemlidir: Array önce gelirse tüm kopyalar tek bütün olarak yuvarlatılır; Bevel önce gelirse her parça kendi yuvarlatmasını taşır ve kopyalanır.

Önerilen genel bir sıra şöyle düşünülebilir: Mirror, Array, Solidify, Boolean, Bevel, Subdivision, Weighted Normal. Bu bir kural değil, başlangıç noktasıdır. Elde ettiğiniz görüntü beklentinizle uyuşmuyorsa modifier'ları yukarı aşağı sürükleyerek deneyin; sonuç anında değişir.

Revizyona hazır model

Önemli ölçüleri tek bir yerden değiştirilebilir tutmak (örneğin Array sayısı ya da nesne ölçeği) müşteriden gelen "biraz daha uzun olsun" talebini dakikalar işi yapar. Bu yaklaşımı modelleme hizmetimde uyguluyorum.

Revizyona hazır model kurmak için birkaç alışkanlık yardımcı olur. İlk olarak, ölçüyü tek yerde toplayın: bir parçanın uzunluğu Array sayısına ya da Mirror merkezine bağlıysa, bir değişiklik tüm modeli tutarlı biçimde günceller. İkinci olarak, boş (empty) nesneler ve Object Offset gibi kontrol noktaları kullanın; bunlar "kolu çekerek" modeli değiştirmenin yolu olur. Üçüncü olarak, modifier'lara anlamlı isim verin. "Array", "Array.001", "Array.002" yerine "delik_sirasi", "ayak_cogalt" gibi adlar, aylar sonra dosyayı açtığınızda neyin ne işe yaradığını anlamanızı sağlar. Dördüncü olarak, farklı varyantlar (ör. iki farklı boy) isteniyorsa, modifier değerlerini değiştirerek aynı modelden birden fazla çıktı alabilirsiniz. Renk ya da ölçü seçenekleri olan ürünlerde bu yaklaşımın değeri büyüktür; benzer bir mantık renk seçenekli ürünler yazısında da var.

Teslim edilirken

Web ya da başka yazılıma aktarırken modifier'lar uygulanır (apply). Bunun öncesinde kaynak dosyanın yedeği alınmalıdır.

Apply işlemi için modifier başlığındaki açılır menüyü ya da imleç modifier üzerindeyken Ctrl+A kısayolunu kullanabilirsiniz. Birkaç noktaya dikkat edin. Birincisi, modifier'lar sıradan uygulanmalıdır; ortadaki bir modifier'ı atlayarak uygulamak uyarı verir ya da beklenmedik sonuç üretir. İkincisi, mesh birden fazla nesne tarafından paylaşılıyorsa (linked data), modifier uygulamak için önce veriyi tek kullanıcıya çevirmeniz gerekir. Üçüncüsü, GLB gibi formatlara aktarırken Blender'ın dışa aktarma ayarlarında modifier'ların uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen bir seçenek vardır; ihtiyacınız olan sonucu verip vermediğini mutlaka önizleyin. GLB aktarımının ayrıntıları için GLB export yazısına bakabilirsiniz.

Teslimde modifier'ları uygulamadan önce poligon sayısını da kontrol edin. Subdivision ve Bevel birlikte uygulandığında sayı beklenenden çok yükselebilir; web hedefli bir dosyada bunun bütçeyi aşması kolaydır. Kaynak dosyada modifier'lar canlı kalır, teslim dosyasında ise uygulanmış hali bulunur: iki ayrı dosya tutmak bu yüzden sağlıklı bir alışkanlıktır.

Modifier yığınını sade tutmak

Bir nesnede modifier sayısı arttıkça yığın okunması zor bir listeye dönüşebilir. Her modifier'ın gerçekten bir iş yaptığından emin olun; etkisini görmediğiniz bir modifier'ı kapatıp sonuca bakın, fark yoksa silin. Yığını sade tutmak hem görünüm penceresini hızlı tutar hem de revizyon sırasında "hangi ayar neyi etkiliyor" sorusunu kolaylaştırır.

Bir diğer yaklaşım, işi nesnelere bölmektir. Tek bir nesneye on modifier yığmak yerine, gövde, kapak ve ayaklar gibi parçaları ayrı nesneler yapıp her birine kendi küçük yığınını vermek daha okunaklıdır. Bu, malzeme atama ve animasyon için de işe yarar. Modifier'ın etkisini anlamak için bir kıyas yöntemi de vardır: modifier'ı açıp kapatarak iki hali karşılaştırmak, hangi değişikliğin nereden geldiğini en hızlı gösteren testtir.

Sık yapılan hatalar

• Scale'i uygulamadan modifier kullanmak. Özellikle Bevel, Solidify ve Array bu yüzden beklenmedik davranır.
• Subdivision seviyesini gereksiz yüksek tutmak ve görünüm penceresini kilitlemek.
• Boolean ile her şeyi kesmek ve topolojiyi bozmak.
• Modifier sırasını kontrol etmeden sonucu "bozuk" sanmak.
• Apply etmeden önce yedek almamak.
• Aynı işi hem modifier ile hem elle yapmak; iki katmanlı karışıklık yaratır.

Kısa bir senaryo

Varsayımsal bir örnek düşünelim: dört bacaklı, yuvarlak köşeli bir yan sehpa. Üst yüzey için Solidify ile kalınlık veririz, köşeleri Bevel ile yuvarlatırız. Bacakları tek bir bacak olarak modelleyip Array ile ya da Mirror ile çoğaltırız. Müşteri sehpanın biraz daha geniş olmasını istediğinde, üst yüzeyin ölçüsünü ve bacak aralığını değiştiririz; geri kalan her şey buna uyar. Bacağın yuvarlatması ya da yüzey kalınlığı gibi küçük değişiklikler de tek değerle halledilir. Aynı işi elle yapsaydık her şeyi baştan yeniden konumlandırmamız gerekirdi.

Başlangıç düzeyindeyseniz önce modellemeye nereden başlanır yazısındaki akışı oturtup sonra modifier'larla hızlandırmak iyi bir sıra olur. Projeniz için kapsam ve süre konuşmak isterseniz teklif formundan ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Modifier'lar modellemeyi hızlandırmaktan çok, modeli değişime açık tutmak için vardır. Mirror, Array, Subdivision, Bevel, Boolean ve Solidify'ı doğru sırada ve ölçülü kullandığınızda, müşteri revizyonu bir yeniden yapım değil, birkaç değerin değişmesi olur. Teslimden önce yedek alıp apply etmeyi unutmayın.

İlgili çalışmaAura ReformerÜrün Modelleme · Müşteri Çalışması · Blender · EEVEE · 6 ürün