Gerçekçi Kumaş Dokusu Nasıl Yapılır?

Renk yetmiyor

Bir kumaşı gerçekçi gösteren şey sadece doğru renk değil.

Ben bunu 3D çalışırken daha çok fark ediyorum. Uzakta bakınca açık gri ile koyu gri arasındaki fark yeterli gibi görünüyor. Ama kamera yaklaştığında kumaşın gerçekten kumaş gibi hissettirmesi gerekiyor.

Kumaş, 3D ürün işlerinde en kolay yanlış yapılan yüzeylerden biri. Metal ya da cam gibi kendini belli eden yansımaları yok; gerçekçiliği ince farklardan geliyor: ışığın kenarlarda hafifçe yumuşaması, ipliklerin oluşturduğu düzenli ama kusurlu desen, kıvrımlarda rengin değişmesi. Bu yazıda kumaş materyalini katman katman nasıl kurduğumu, hangi hataların yüzeyi plastik gibi gösterdiğini ve işi web'e taşıyacaksan neye dikkat etmek gerektiğini anlatıyorum.

Roughness, normal ve mikro yapı

Burada roughness, normal detayları ve yüzeyin mikro yapısı çok önemli.

Kumaşı tamamen düz bir yüzey olarak düşünürsek gerçekçilik kayboluyor. Çünkü gerçek kumaş ışığı her noktada aynı şekilde yansıtmaz.

Ben bu nedenle materyali hazırlarken önce ana rengi oluşturuyorum. Daha sonra yüzeyin pürüzlülüğünü ve küçük yapısal farklılıklarını düşünüyorum. Bazen çok küçük bir normal detay bile yüzeyi ciddi şekilde değiştiriyor.

Bunu üç katmana ayırarak düşünmek işi kolaylaştırıyor.

• Renk katmanı: Ana ton, desen ve iplik renklerindeki küçük sapmalar. Düz renkli bir kumaş bile gerçekte tamamen tek ton değildir.
• Pürüzlülük katmanı: Kumaş genellikle yüksek roughness değerleriyle çalışır; keskin yansıma yoktur. Ama değer her noktada aynı olmamalı, hafif bir varyasyon yüzeye hayat verir.
• Yüzey kabartısı katmanı: Dokuma ya da örgü desenini ışığa karşı hissettiren normal veya bump bilgisi.

Üçü birlikte çalışmadığında kumaş ya boya sürülmüş bir yüzey gibi (yalnızca renk), ya mat plastik gibi (tek tip roughness), ya da fotoğraf basılmış bir kâğıt gibi (kabartısız doku) görünür.

Kumaşın mikro yapısını okumak

Kumaş yazılımda kurulmadan önce gözle okunmalı. Gerçek bir kumaş örneğine ya da yüksek kalitede bir yakın plan fotoğrafına bakarken şunlara dikkat ediyorum.

• Dokuma ya da örgü tipi: Düz dokuma, çapraz dokuma ve triko örgüsü ışığı farklı yönlerde kırar. Tekrar eden birim ne kadar büyük ve hangi yönde?
• İplik kalınlığı ve görünürlüğü: İpliklerin gözle seçildiği mesafe, dokunun hangi ölçekte tanımlanması gerektiğini belirler.
• Tüylülük: Bazı kumaşlarda yüzeyde kısa lifler vardır ve bunlar kenarlarda bir hâle gibi ışık tutar. Bu etkiyi materyalde kurmak mı, ayrı lif geometrisi mi eklemek gerekir diye düşünürüm.
• Parlaklık yönü: Bazı kumaşlar bir yönden bakınca açık, diğer yönden koyu görünür. Bu, liflerin yön taşıdığını gösterir.

Blender'daki Principled BSDF materyalinde yumuşak kumaşlar için sheen ayarı özellikle işe yarıyor; kenarlarda ışığı yumuşakça toplayan bir kenar parlaması veriyor. Cycles'ta ayrıca kadife benzeri yüzeyler için ayrı bir Velvet BSDF düğümü de bulunuyor. Bu ayarlarda bir sihirli değer yok; referansla kıyaslayarak ve küçük adımlarla ilerleyerek sonuç alınıyor.

Texture kaynağı: üretmek mi, fotoğraftan mı almak mı

Kumaş dokusunu iki yoldan elde edebilirsin: hazır bir kaliteli kumaş dokusu kullanmak ya da kendin üretmek. Hazır kaynak kullanırken lisans koşullarını mutlaka kontrol etmek gerekiyor; özellikle ticari müşteri işinde kullanım hakkı netleşmeden dosyayı projeye almamak lazım.

Kendi dokunu üretirken ise tekrarlanabilirlik (tileable) kritik. Kumaş sürekli tekrar eden bir desendir, o yüzden dokunun kenarları birbirine kusursuz oturmalı. Aksi halde yüzeyde belirgin dikiş çizgileri oluşur. Ayrıca tekrar eden bir desen, büyük yüzeylerde göze çarpan bir kafes izi bırakabilir. Çözüm olarak ölçek değişimi, iki farklı ölçeğin karıştırılması ya da düşük frekanslı bir renk varyasyonu eklemek mümkün.

Blender'da bu varyasyonu kurmak için Mapping düğümüyle dokunun ölçeğini ve açısını kontrol edebilir, Noise Texture gibi düğümlerle rengin ya da roughness'ın hafifçe değişmesini sağlayabilirsin. Önemli olan bu varyasyonun abartılmaması; kumaşta kusur vardır ama leke yoktur.

Normal map ve bump arasındaki seçim

Kumaş kabartısını vermenin iki temel yolu var: bump ve normal map.

Bump, tek kanallı bir yükseklik bilgisinden yüzey eğimini çıkarır. Hızlı kurulur, düzenlemesi kolaydır. Normal map ise yüzeyin her noktadaki yönünü üç kanalda saklar; web'e giden modellerde standart seçimdir, çünkü glTF materyal yapısı doğrudan normal map'i destekler.

Pratik bir yaklaşım: Render için çalışırken bump ya da normal map kullanabilirsin; web için çıkış hedefliyorsan normal map üretip onu kullanmak daha güvenli. Blender'da normal map görselini bağlarken Image Texture düğümünün renk alanını Non-Color olarak ayarlamak gerekir. Bu, renk bilgisi taşımayan haritalarda yapılan en yaygın ayardır ve atlanırsa kabartı yanlış okunur. Aynı kural roughness haritası için de geçerlidir.

Normal map'in gücünü de abartmamak gerekiyor. Aşırı güçlü bir normal, kumaşı deri ya da plastik bir kabuk gibi gösterir. Kumaşta hedef, ışık altında hissedilen ama dikkat çekmeyen bir mikro doku.

Yakın plan mı, genel görünüm mü?

Kumaşta en kritik soru kameranın ne kadar yaklaşacağı. Genel görünümde görünmeyen bir doku detayı yakın planda hayati olabilir; tersine, hiç yaklaşılmayacak bir yüzey için gereğinden fazla detay üretmek zaman kaybı. Ürünün gerçek kumaşına bakmak ve ışığın o yüzeyde nasıl kırıldığını gözlemlemek, node düzeninden daha çok işe yarıyor. Yumuşak yüzeylerde lif etkisi için particle hair ile kumaş gerçekliği yazısına da bakabilirsin.

Bu soruyu başta cevaplamak, hangi çözünürlükte ve hangi detay seviyesinde çalışacağını da belirliyor. Kabaca üç senaryo düşünebiliriz.

• Uzaktan görülen ürün: Genel renk ve hafif bir yüzey varyasyonu yeterli. Dokunun tek tek ipliklerini hesaba katmaya gerek yok.
• Orta mesafeli kadraj: Dokuma deseninin hissedilmesi gerekir. Normal map ve roughness varyasyonu devreye girer.
• Yakın plan, makro benzeri kadraj: İplik kalınlığı, dikiş, kıvrım içi ve tüylülük görünür. Burada materyal dışında geometrik yardımlar da gündeme gelebilir.

Bir ürün sayfası için yapılan çalışma bu üç seviyenin hepsine ihtiyaç duymayabilir. Kadrajı ve yakınlaştırma sınırını baştan bilmek, emeği doğru yere koymanın yolu.

Kumaşı plastik gösteren yaygın hatalar

Kumaş materyalinde gördüğüm tipik sorunlar şunlar.

• Roughness'ın çok düşük kalması: Yüzey kumaş yerine ipek ya da plastik gibi parlak görünür.
• Doku ölçeğinin yanlış olması: İplikler gerçek boyuttan çok büyük ya da çok küçük kalınca ürünün ölçeği de yanlış algılanır.
• Düz, tekdüze renk: Hiç varyasyon olmayan bir renk yapay duruyor.
• Kenarda keskinlik: Gerçek kumaş kenarlarında yumuşak bir ışık geçişi vardır. Keskin, plastik bir kenar kumaş hissini bozar. Kenar yumuşatma konusunda bevel ile gerçekçi kenarlar yazısı yardımcı olabilir.
• UV hatası: UV haritası düzgün açılmamışsa doku bazı yüzeylerde esnemiş ya da yönü yanlış görünür. Bunun için ürün modellerinde UV açma yazısına bakabilirsin.
• Dokuma yönünün ihmal edilmesi: Gerçek kumaşta iplik yönü parçanın kesim yönüne göre sabittir. UV'de doku rastgele döndürüldüğünde bu mantık bozulur.

Son maddede örneğin bir koltuk minderinin kumaşında iplik yönü minderin kenarlarına paralel olmalıdır. Aksi halde yakından bakıldığında bir şeylerin tuhaf olduğu hissedilir, ama nedeni anlaşılmaz.

Web için denge

Ama burada bir denge var. Web için hazırlanan bir üründe aşırı yüksek çözünürlüklü texture kullanmak dosyayı gereksiz büyütebilir.

Bu yüzden benim için iyi texture, sadece güzel görünen değil, kullanım alanına uygun olan texture. Render için başka, web için başka düşünebilmek gerekiyor.

Web için hazırlarken şu noktalara bakıyorum.

• Çözünürlüğü kullanım mesafesine göre seç. Kullanıcı ürünü ekranın küçük bir bölümünde dönen bir nesne olarak görüyorsa, yüksek çözünürlüklü bir doku çoğu zaman fark edilmez ama dosya boyutunu şişirir.
• Tekrarlanan bir dokuyu küçük bir parça olarak kullanıp UV ölçeğiyle büyütmek, büyük tek bir doku çıkarmaktan genelde daha verimlidir. Böylece küçük bir görsel geniş bir yüzeyi kaplar.
• Roughness, ambient occlusion ve metallic bilgilerini ayrı dosyalar yerine tek bir texture'ın farklı kanallarında birleştirmek dosya sayısını azaltır. glTF'in beklediği düzende occlusion kırmızı, roughness yeşil, metallic mavi kanalda durur.
• Kullanılmayan haritaları dışarıda bırak. Kumaşta metallic değeri sıfırdır; bunun için ayrı bir harita taşımaya gerek yok.

Sheen gibi gelişmiş kumaş özelliklerinin her görüntüleyicide aynı şekilde desteklenmediğini de unutmamak gerekiyor. Blender'da güzel görünen bir kumaş, web görüntüleyicide daha mat ya da düz görünebilir. Bu yüzden son kontrolü hedef ortamda yapmak şart. Dosya boyutu konusunu 3D modeli web için optimize etme yazısında daha geniş ele aldım.

Materyal kurulum sırası

Bir kumaş materyalini baştan kurarken izlediğim sıra şöyle:

• Gerçek kumaşın referansını yan yana aç; renk, parlaklık ve doku ölçeğini not et.
• Ana rengi kur; hafif bir varyasyon ekle.
• Roughness'ı yüksek bir ortalama değerle başlat, küçük değişim ekle.
• Dokuma desenini normal ya da bump olarak ekle; gücünü düşük başlat.
• Kenar ışığı için sheen benzeri bir etki gerekip gerekmediğine karar ver.
• Farklı ışık yönleriyle test et; tek bir ışıkta iyi görünen materyal başka ışıkta çökebilir.
• Hedef çıktıya göre çözünürlüğü ve kanal düzenini belirle.

Işık testi önemli, çünkü kumaş ışığa tepkisiyle tanınır. HDRI ile ışıklandırma konusunda HDRI ile ürün ışıklandırma yazısı bu testleri nasıl yapacağın konusunda ipucu veriyor.

Kumaş türüne göre yaklaşım farkı

Her kumaşa aynı reçeteyi uygulamak sonuç vermez. Genel bir çerçeve olarak şöyle düşünüyorum.

• Pamuk ve keten benzeri mat kumaşlar: Yüksek roughness, belirgin ama yumuşak bir dokuma deseni ve çok hafif bir kenar parlaması. Keten gibi düzensiz ipliklerde renk ve kalınlık varyasyonu daha fazla olabilir.
• Triko ve örgü yüzeyler: Dokunun ölçeği büyüktür ve gölge içinde kalan boşluklar önemlidir. Burada normal map tek başına yetmeyebilir; yakın planda ekstra derinlik hissi için yükseklik bilgisi ya da ayrı geometri gerekebilir.
• Kadife ve süet benzeri yüzeyler: Işığa göre ton değiştirir; kenarlarda açılan, düz bakışta koyulaşan bir yapı vardır. Sheen ya da Velvet benzeri yaklaşımlar burada en çok işe yarar.
• Dayanıklı döşemelik kumaşlar: Dokuma görünürdür, renk daha derin ve roughness yüksektir. Koltuk gibi ürünlerde kapitone ya da dikiş izleri ayrıca modellenir.
• Parlak, saten benzeri kumaşlar: Roughness daha düşüktür, yansıma yönlüdür. Burada kumaşı plastikten ayıran şey, kıvrımlardaki yumuşak ve uzun parlama geçişleridir.

Bu ayrım bir tablo değil, bir başlangıç noktası. Asıl ölçüt hâlâ gerçek ürünün kumaşı ve onun ışık altındaki davranışı. Müşteriden mümkünse fiziksel bir numune fotoğrafı ya da yakın plan çekim istemek, bu tahminlerin büyük kısmını ortadan kaldırır.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Gerçekçi kumaş, tek bir sihirli ayardan değil; renk, roughness ve mikro yapının uyumundan geliyor. Önce kumaşın kameraya ne kadar yaklaşacağını, sonra çıktının render mı web mi olacağını bilmek, hangi detaya emek harcayacağını belirliyor.

Web'e giden bir ürün için yüzey kalitesini boyut kısıtlarıyla dengelemek gerekiyorsa web için 3D ürün modeli hizmetine bakabilirsin. Kumaş yüzeyli bir ürünün renderını planlıyorsan 3D ürün görselleştirme sayfası da yardımcı olacaktır.

İlgili çalışmaAura ReformerÜrün Modelleme · Müşteri Çalışması · Blender · EEVEE · 6 ürün